Số điện thoại: 0989097828

50 năm tiêu chuẩn đo lường

15/04/2012

 50 năm tiêu chuẩn đo lường

Hoạt động Tiêu chuẩn hóa, đo lường, quản lý chất lượng liên quan và tác động, ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực, mọi ngành, mọi người. Tiêu chuẩn hạt giống lúa nước, hạt giống rau, giống lợn, thức ăn gia súc, gia cầm, thuốc bảo vệ thực vật, máy nông nghiệp, máy chế biến, bảo quản lương thực, thực phẩm, tiêu chuẩn về bao bì, ghi nhãn,về giấy viết, bút mực, bàn ghế nhà trường, tiêu chuẩn về kích cỡ quần áo, giấy dép, giường tủ, tiêu chuẩn thuốc chữa bệnh, dụng cụ y tế, tiêu chuẩn về an toàn điện, về môi trường, tiêu chuẩn về lĩnh vực tin học, bưu chính viễn thông, tiêu chuẩn về đê điều xa lộ, nhà ở, công trình vật liệu xây dựng, xăng dầu, tàu thuyền, phương tiện giao thông, tiêu chuẩn về thuật ngữ, các quy trình, quy phạm.v.v... đã góp phần làm cơ sở phát triển sản xuất, kinh doanh,dịch vụ, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, cải tiến và hiện đại hoá mọi mặt của cuộc sống và xã hội.

Nếu nói Cách mạng khoa học kỹ thuật là then chốt mà không có cơ sở vật chất đo lường thử nghiệm thì không thể phát triển và cũng không thể tồn tại. Nếu các phòng phân tích, xét nghiệm trong ngành dược, ngành y không có thì làm sao sống và ngăn ngừa bệnh tật, bảo vệ sức khoẻ mọi người. Nếu không có đo lường về thời gian, khoảng cách và các đại lượng khác thì làm sao có sân bay, bến cảng, làm sao dự báo bão lũ, làm sao tìm kiếm được tài nguyên trong lòng đất, làm sao có công trình xây dựng, có bưu chính viễn thông, làm sao có cầu truyền hình để được nghe nhạc, xem phim tại nhà? Ruộng đất, thuế nông nghiệp còn phải cân đo, đứa bé từ trong bụng mẹ đến lúc chào đời cũng phải cân đo; cân thịt, cân gạo, lít xăng, lít dầu thiếu hụt, người tiêu dùng thấy xót xa. Thế nhưng dầu thô, khí đốt giá trị nhiều tỷ đô la, đo sai phần trăm, phần nghìn sẽ là bao nhiêu? Không có đo lường, thử nghiệm làm sao tên lửa, máy bay, vũ khí các loại trong tay chiến sỹ dân quân tự vệ của chúng ta có thể đánh thắng trận Điện Biên phủ ở Tây Bắc lẫy lừng và Điện Biên phủ trên không hùng tráng cách đây đúng 40 năm? Sau vài thập niên đổi mới, sản phẩm, hàng hoá tiêu dùng được xã hội chấp nhận ngày càng nhiều hơn; ăn mặc, ở, đi lại, phương tiện làm việc, học hành, giải trí chữa bệnh, v.v...

Từ chỗ xuất khẩu tính bằng từng triệu đô la/rúp trong cả nước, nay có những ngành đã xuất khẩu hàng chục tỉ đô la như dầu thô, thủy sản, hàng công nghiệp như may mặc, da, giầy. Cà phê, gạo, hạt điều, hạt tiêu, lạc nhân, hàng công nghiệp, v.v... cũng đã đến nhiều thị trường khó tính. Đã bắt đầu có những sản phẩm ô tô, xe máy, điện, điện tử như đèn hình, tivi, tủ lạnh, máy giặt, linh kiện điện tử... “Made in Vietnam” do các liên doanh hoặc Công ty 100% vốn nước ngoài với doanh số đạt hàng tỉ đô la.

Công tác quản lý chất lượng trên cơ sở áp dụng tiêu chuẩn và các kết quả đo lường, thử nghiệm đã và đang góp phần giúp các cơ quan quản lý chống tiêu cực, chống thất thu thuế, chống hàng giả, chống buôn lậu và gian lận thương mại, bảo vệ môi trường, bảo vệ và sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách tiếp kiệm và hợp lý, góp phần lập lại trật tự trong xây dựng, sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu, nhập khẩu.

Nhìn lại chặng đường 50 năm qua, những người làm công tác  TCĐLCL vui mừng về sự phát triển của ngành với những đóng góp tuy còn khiêm tốn nhưng rất có ý nghĩa trong sự nghịêp xây dựng và bảo vệ đất nước. Được Đảng và Nhà nước quan tâm chỉ đạo, xây dựng và phát triển, với những cố gắng liên tục trong 50 năm qua, ngành TCĐLCL đã được Nhà nước tặng thưởng nhiều danh hiệu cao quý. Nhiều đơn vị và cá nhân cán bộ của Tổng cục, các Bộ ngành và Chi cục TCĐLCL ở các địa phương cũng đã vinh dự đón nhận nhiều phần thưởng cao quý của Nhà nước ghi nhận những thành tích xuất sắc trong hoạt động, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tiêu chuẩn hóa, đo lường- thử nghiệm, quản lý chất lượng gắn chặt với nhau, là các phương tiện và mục tiêu để phát triển. Để có một nền kinh tế phát triển bền vững, để hội nhập vào thị trường khu vực và quốc tế, để thực hiện chương trình hành động của Chính phủ làm cho sản phẩm và dịch vụ của ta có sức cạnh tranh, Bác Hồ, Đảng và Chính phủ đã và đang dày công vun đắp cho sự nghiệp phát triển khoa học - công nghệ, tuy còn muôn vàn khó khăn nhưng đã dành một phần nguồn nhân lực đáng kể cho phát triển khoa học công nghệ trong đó có hoạt động tiêu chuẩn hóa, đo lường -thử nghiệm và quản lý chất lượng.

50 năm qua, tính từ ngày Chính phủ lập ra cơ quan Tiêu chuẩn - Đo lường đầu tiên, nhưng nói đến lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng Việt Nam dưới chế độ mới thì phải tính đến ngày Bác Hồ ký Sắc lệnh số 08/SL về Đo lường tháng 1 năm 1950, cách đây hơn 60 năm, ngành tiêu chuẩn đo lường chất lượng đã có những bước tiến đáng kể: hang vạn, hàng chục cán bộ khoa học, kỹ thuật, đại học, trên đại học, trung cấp và nhân viên kỹ thuật trong các phòng thử nghiệm, các phòng thiết kế, từ các xét nghiệm bệnh viện, đến các công trình xây dựng, từ các giàn khoan ngoài biển khơi đến các thiết bị đo đạc quan trắc trên vai các nhà địa chất, từ trạm ra đa, liên lạc thong tin của bộ đội ta ở các đảo xa đến các đồn biên phòng ở biên giới, núi cao, rừng thẳm, các lực lượng an ninh âm thầm trong các labor tìm ra các vết tích để ngăn ngừa và trừng trị tội phạm, bảo vệ sự yên lành cho xã hội, các nhà sản xuất ngày đêm vật lộn với thị trường, các nhà khoa   học trăn trở tìm những khám phá để làm giàu cho đất nước, các bác sỹ, kỹ thuật viên dùng các thiết bị hiện đại để chẩn đoán và chữa trị bệnh tật, cứu sống mạng người, các chuyên gia dùng kỹ thuật đo lường, thử nghiệm thích hợp để giữ cho thi hài Bác Hồ luôn được hồng hào nguyên vẹn đáp ứng lòng mong mỏi của đồng bào cả nước. Hàng trăm, hàng ngàn cán bộ đã đóng góp cho hoạt động tiêu chuẩn đo lường chất lượng đến hết đời mình: các đồng chí gần gũi chúng ta, đã từng tham gia lãnh đạo ngành như các anh Phan Anh, Tạ Quang Bửu, Trần Đại Nghĩa, Lê Khắc, các anh Lê Hồng Thanh, Hoàng Bình, Nguyễn Trọng Hiệp, Đào Văn Tân, Trương Ngọc Liễu và biết bao đồng nghiệp khác vì tuổi cao, bệnh tật và bom đạn của kẻ thù đã không còn để chứng kiến ngày nay với chúng ta. Các anh Lê Tâm, Đoàn Phương, Nguyễn Đình Diên, Hoàng Mạnh Tuấn, Văn Tình, vì tuổi cao mà không trực tiếp lãnh đạo cơ quan tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nhưng ở cương vị nào các anh cũng luôn quan tâm, chỉ dẫn cho các thế hệ tiếp theo, chia sẻ những kinh nghiệm thành cũng như bại, và tùy điều kiện sức khoẻ vẫn tiếp tục tham gia nghiên cứu và sáng tạo cho ngành. Chúng ta, những người đã và đang đảm nhận trách nhiệm, đương chức, đương quyền, hay đã nghỉ theo chế độ, dù ở cương vị nào, nếu không vì sự nghiệp mà đem hết sức mình cống hiến, nếu chưa “tận nhân lực” thì hẳn là thiếu sót và có lỗi với những  người đi trước, có lỗi với nhân dân đã chấp nhận mọi khó khăn, chịu đựng nhiều thiếu thốn cho chúng ta đi ăn học, với mong muốn là làm cho nước ta “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn”.

Cuba anh em đã từng nêu khẩu hiệu “Đổi mới hay là chết”. Quả thật vậy, công cuộc đổi mới vô vàn khó khăn nhưng chắc không có con đường nào khác. Khó khăn vì sự đổi mới xuất phát từ đường lối, chủ trương, chính sách, biện pháp... Nhưng suy cho cùng tất cả những cái đó cũng do con người: trước tiên từng người phải tự đổi mới, tự tìm tòi những bước đi thích hợp, khi thành khi bại, rút kinh nghiệm, điều chỉnh và tiếp tục đi tới.

Không thể chần chừ, không thể trì hoãn, “thời gian” là tài sản, là nguồn lực - có lẽ là duy nhất - được chia đều cho mọi người trên hành tinh này. “Nguy cơ tụt hậu” Đảng đã vạch ra, trách nhiệm chúng ta là làm cho sự tụt hậu về tiêu chuẩn hoá - đo lường thử nghiệm và quản lý chất lượng phải được rút ngắn, phải đuổi kịp các nước trong một số lĩnh vực ưu tiên, hợp lý, để hoà nhập và đem lại lợi ích cho đất nước, rửa nỗi nhục về tụt hậu, làm cho dân ta rạng rỡ, ấm no, hạnh phúc, được ngẩng mặt tự hào.

Phía trước chúng ta công việc còn rất nhiều. Có Nghị quyết của Đảng, có Chương trình hành động của Chính phủ, thiết nghĩ, chúng ta, toàn ngành, dù ở Trung ương hay địa phương sẽ cố gắng làm việc sáng tạo, phát triển và sử dụng các nguồn lực tối ưu để góp phần nhỏ của mình vào sự nghiệp lớn của đất nước.

 

TS. Nguyễn Hữu Thiện